ANK ARA YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI
MEVZUATI İZLEME KOMİSYONU KARARI
Karar No : 33
Tarih : 12.9.2002
I- KONU
Patatesin üreticiden veya piyasadan temin edilerek, birtakım işlemlere tabi tutulduktan sonra dondurulmuş olarak piyasaya satışında KDV oranının ne olması gerektiği hususunun ilgili mevzuat hükümleri açısından değerlendirilmesi, bu kararın konusunu oluşturmaktadır.
II- KONUNUN İNCELENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 28. maddesinde katma değer vergisinin yasal oranı, genel olarak, bütün mal ve hizmetler için geçerli olmak üzere, %10 olarak tespit edilmiştir. Ancak Bakanlar Kurulu bu oranı dört katına kadar artırmaya, %1’e kadar indirmeye ve bu oranlar dahilinde çeşitli mal ve hizmetler ile bazı malların parekende aşaması için farklı vergi oranları tespit etmeye yetkili kılındığından, vergi oranlarını çeşitli mal ve hizmetler için farklılaştırmak üzere çeşitli tarihlerde bakanlar kurulu kararları yayımlamıştır.
30.07.2002 tarih ve 24831 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış olan 17.07.2002 tarih ve 2002/4480 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile mal teslimleri ve hizmet ifalarına uygulanacak Katma Değer Vergisi oranlarının tespit edilmesi hakkındaki 92/3896 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve bu kararda değişiklik yapan diğer Bakanlar Kurulu Kararları yürürlükten kaldırılmıştır.
2002/4480 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile mal ve hizmetlere uygulanacak katma değer vergisi oranları;
a) Ekli listelerde yer alanlar hariç olmak üzere, vergiye tabi işlemler için % 18,
b) (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için % 1,
c) (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için % 8
olarak tespit edilmiştir.
Patates (I) sayılı listenin 4. maddesinde %1 oranında KDV’ye tabi ürünler arasında sayılmıştır.
“ 4. Buğday, arpa, mısır, yulaf, çavdar, darı, çeltik, soya, kuru fasulye, kuru barbunya, kuru bakla, nohut, mercimek, küçük ve büyükbaş hayvanlar (arılar dahil) ile küçük ve büyükbaş hayvanların etleri ve bağırsağı (bunların herhangi bir katkı maddesi kullanılarak imal edilen ürünleri hariç), zeytinyağı, patates, kuru soğan, sarımsak”
(I) sayılı listenin 15. maddesinden sonra gelen paragrafta ise aşağıdaki hüküm yer almaktadır.
“Bu listenin 1, 2, 3 ve 6 ncı sıralarında yer alan ürünlerin perakende safhadaki teslimlerinde bu Kararın 1 inci maddesinin (a) bendinde öngörülen vergi oranı, 4 üncü sırasında yer alan ürünlerin perakende safhadaki teslimlerinde ise aynı maddenin (c) bendinde öngörülen vergi oranı uygulanır. Perakende safhadaki teslimden maksat; teslimi yapılan ürünlerin aynen veya işlendikten sonra satışını yapan kimseler dışındakilere satılmasıdır. “
Buna göre, patatesin satışını yapan kimselere satışında % 1, parekende safhadaki tesliminde ise % 8 KDV oranı uygulanacaktır. Patatesin dondurulmuş ve soyularak dilimlenmiş olması halinde uygulanacak KDV oranı ise tartışmalıdır. Çünkü Maliye Bakanlığı bugüne kadar ki uygulamalarında, Bakanlar Kurulu Kararı ile % 1 oranı uygulanacak ürünlerin ilk elde edilmiş, henüz herhangi bir ameliyeye tabi tutulmamış halini ele almaktadır. Yani, % 1 oranının uygulanacağı patates tarladan çıkarılmış ve henüz hiç bir işleme tabi tutulmamış olan patetes olarak algılanmakta; soyulmuş, dilimlenmiş, paketlenmiş, dondurulmuş patetesin bu kapsama girmediği ve genel orana tabi olması gerektiği yönünde değerlendirmelerde bulunulmaktadır. Oysa İstanbul Dış Ticaret Vergi Dairesi Başkanlığınca verilen bir özelgede aynen şu hususlara yer verilmiştir:
“…………..
Bilindiği üzere 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 28. maddesinde, “katma değer vergisi oranı vergiye tabi her bir işlem için %10’dur. Bakanlar Kurulu bu oranı, dört katına kadar artırmaya, %1’e kadar indirmeye , bu oranlar dahilinde muhtelif mal ve hizmetler ile bazı malların perakende safhası için farklı vergi oranları tespit etmeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır. Bakanlar Kurulu bu yetkisini kullanarak hangi mal ve hizmetlerin hangi katma değer vergisi oranına tabi olacağını listeler halinde belirlemiştir. Bakanlar Kurulunun 22.12.1992 tarih ve 92/3896 sayılı kararname ekinde “mal teslimleri ve hizmet ifalarında uygulanacak katma değer vergisi oranları;
a) Ekli listelerde yer alanlar hariç olmak üzere, vergiye tabi her işlemiçin %18,
b) I sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %1,
c) II sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %8,
d) III sayılı listede Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon numaraları belirtilen malların teslimleri ile aynı listede yer alan hizmetler için %26,
e) IV sayılı listede yer alan teslimler için %40
olarak belirlenmiş bulunmaktadır. Ekli I sayılı listede de;
4. Buğday, arpa, mısır, yulaf, çavdar, darı, çeltik, soya, …… patates, kuru soğan ve sarımsak,
I sayılı listenin 4 üncü sırasında yer alan ürünlerin perakende safhadaki teslimlerinde ise aynı maddenin (c) bendinde öngörülen vergi oranı uygulanır. Perakende safhadaki teslimden maksat; teslimi yapılan ürünlerin aynen veya işlendikten sonra satışını yapan kimseler dışındakilere satılmasıdır.” Hükümleri yer almaktadır.
Buna göre, patates, kuru soğan ve sarımsağı soymak dilimlemek, dondurmak ve poşete koymak, dayanıklılığını sağlamak amacıyla işleme tutma suretiyle toptan ve perakende satış yapılan iş yerlerine satışı %1 oranında, perakende teslimi %8 oranında KDV ye tabi olacaktır.”
Bu konuda değerlendirme yapabilmek için oran farklılaştırmasındaki maksattan hareket etmekte fayda bulunmaktadır. I sayılı listede sayılan ürünlerin grupları itibariyle mantıklı bir sınıflandırma yaparak belirli sektörler veya ürünlerin korunmaya çalışıldığını söylemek mümkün değildir. Düzenlemelerin bir bütünlüğü bulunmamakta, tamamen siyasal değerlendirmeler ve teknik olmayan kaygılara dayandırılmaktadır. Bu çerçevede, tarım ürünleri arasında sayılarak % 1 oranı uygulananlara bakıldığında, bunların perakende safhasının teşviki ile üreticisinin ve aracılarının pozisyonları farklılaştırılmıştır. Nihai tüketiciye yapılan teslimlerde uygulanacak oranın % 8 olduğu açıktır. Bundan önceki safhalardan, tarladan elde edilen ve hiç işlenmemiş ürünün tesliminde % 1 oranı uygulanacaktır. Ancak, üreticiden alınarak tüketiciye ulaşana kadar olan safhalarda hangi oranın uygulanacağı net değildir, Bakanlığın uygulamaları arasında da farkılıklar bulunmaktadır. Bizim değerlendirmelerimiz ise şöyledir:
Patates, tarladan alındıktan sonra hiç bir işleme tabi tutulmadan tüketilebilir bir ürün değildir. Bunun üzerinde çeşitli şekillerde işlemler yapılmalı; soyulmalı, gerekiyorsa dilimlenerek paketlenmeli veya dondurulmalıdır. Üreticiden teslim alındıktan sonra tüketime hazırlayıcı bazı işlemler yapılmadan patates doğrudan tüketilemez. Dolayısıyla, başka bazı ürünlerde olduğu gibi, dorudan tüketilebileceği halde bazı işlemlere tabi tutularak satışa sunulan ürünlerden farklılıklar taşımaktadır. Bu yüzden sayularak dilimlenmiş ve paketlenmş haliyle satılan patatesin bu aşamadaki tesliminde % 8 oranının uygulanması doğru olacaktır.
Ancak konunun bir başka boyutu da KDV oranları ile ilgili mevzuatın karmaşıklığıdır. Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun uygulamaya girmesinden sonra oran sayısı üçe indirilmiş olmakla birlikte, özellikle Bakanlar Kurulunca oranı indirilen ürünlerle ilgili mekanizmada yaşanılan sorunlar da dikkate alındığında, sistemin sadeleştirilmesinin gerekli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Bir ürünün üretimi, toptan safhası, aracı teslimleri ve nihai tüketiciye teslimlerinde oran farklılaştırmasının kaldırılmasının yerinde olacağı düşünülmektedir.
III- SONUÇ
Komisyonumuzca Kararın önceki bölümünde açıklandığı üzere; soyulup, dilimlenerek dondurulmuş ve paketlenmiş patatesin perakende safhadaki tesliminde KDV oranının %8 olması gerektiği, ayrıca KDV uygulamasında bazı ürünlerin üretim, toptan ve perakende safhalarında yer alan oran farklılıklarının kaldırılması ve bunların tamamında % 1 oranının uygulanması ve basitliğe gidilmesinin yerinde olacağı sonucuna varılmıştır.
Yönetim Kurulu’nun 05.11.2002 gün ve 383 no.lu kararı ile benimsenmiştir.
Kurumsal Yapı