ANKARA YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI
MEVZUATI İZLEME KOMİSYONU KARARI
Karar No : 2004/40-1
Tarih : 25.03.2004
Konu : 5024 sayılı Kanunla Getirilen Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması ile İlgili 328 Nolu VUK Genel Tebliği’nin Yıllara Sari İnşaat Onarma İşleri ile İlgili Düzenlemesi Hk.
I- GİRİŞ
30.12.2003 tarih ve 25332 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Vergi Usul Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile Türk Vergi sistemine giren Enflasyon Düzeltmesi uygulmasının Gelir Vergisi Kanunu’nun 42-44. maddelerinde yer alan yıllara yaygın inşaat onarma işlerinin vergilendirilmesine olan olumsuz etkisi kararımızın konusunu oluşturmaktadır. Konunun komisyonumuz üyesi Önder SEZGİ tarafından yapılan incelemesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
II- KONUNUN AÇIKLAMASI VE MEVZUAT
5024 sayılı Kanunla vergi sistemimize giren ve uygulanıp uygulanmayacağı hususu henüz net olmayan enflasyon düzeltmesi inşaat taahhüt işleri sektörünü olumsuz etkileyen bir özelliğe sahip bulunmaktadır. Aslında peşin ödenen vergileri bulunan tüm sektörler için geçerli olan bu sorunu, inşaat sektörü özelinde şöyle özetleyebiliriz.
Sözkonusu Kanunla ilgili olarak çıkarılan 328 nolu VUK Genel Tebliğinde yıllara yaygın inşaat onarma işleriyle ilgili maliyet ve hakedişler parasal olmayan kalemler arasında saylırken, peşin ödenen diğer vergilerle birlikte yıllara yaygın inşaat işleri ile ilgili olarak ödenen stopajlar pasaral kalemler arasında sayılmıştır. Bunun anlamı ise devam etmekte olan yıllara sari işlerin maliyet ve hakedişleri, işin bitimine kadar TEFE oranında endekslenerek matrahı enflasyon oranında arttırılırken, bunlara ilişkin olarak hakedişin yapıldığı anda peşin olarak ödenen gelir vergisi stopajları tarihsel değerleri ile mahsup edilebilecektir. Bunun esas anlamı, stopajın reel yükünün daha da fazla yükseldiğidir. Bu konuyu bir örnekle aşağıdaki gibi açıklayabiliriz.
Varsayımlar: 1995 ile 2004 yılları arasında devam eden bir baraj inşaatında her yılın ilk günü 100 milyar TL hakediş yapılmış olsun. Maliyetler ise 90 milyar TL ile yine yılın ilk günü yapılsın. İşin 31.3.2004 tarihi itibariyle bittiği ve 2004 yılı Şubat ve Mart ayları enflasyonunun % 1 olduğu varsayılmıştır. (Bu örnekte enflasyon düzeltmesinin 31.12.2003 için getirilen vergilendirilmeme kuralı ihmal edilmiş, düzeltme öteden beri uygulanıyor varsayılmıştır.) Buna göre;
Hakediş
Tarihi
Maliyet Tutarı
Hakediş Tutarı
Stopaj Tutarı
Enf.
Katsayısı
Değerlenmiş
Hakediş Tutarı
Değerlenmiş
Maliyet Tutarı
1.1.1995
90.000.000.000
100.000.000.000
5.500.000.000
52,05
5.204.572.390.572
4.684.115.151.515
1.1.1996
90.000.000.000
100.000.000.000
5.500.000.000
31,57
3.157.185.457.516
2.841.466.911.765
1.1.1997
90.000.000.000
100.000.000.000
5.500.000.000
17,73
1.773.471.776.044
1.596.124.598.440
1.1.1998
90.000.000.000
100.000.000.000
5.500.000.000
9,21
921.080.920.033
828.972.828.030
1.1.1999
90.000.000.000
100.000.000.000
5.500.000.000
6,14
614.078.341.014
552.670.506.912
1.1.2000
90.000.000.000
100.000.000.000
5.500.000.000
3,69
369.092.168.099
332.182.951.289
1.1.2001
90.000.000.000
100.000.000.000
5.500.000.000
2,88
287.657.808.545
258.892.027.691
1.1.2002
90.000.000.000
100.000.000.000
5.500.000.000
1,50
149.858.261.915
134.872.435.723
1.1.2003
90.000.000.000
100.000.000.000
5.500.000.000
1,13
112.982.443.317
101.684.198.985
1.1.2004
90.000.000.000
100.000.000.000
5.000.000.000
1,02
102.010.031.017
91.809.027.915
Toplam
900.000.000.000
1.000.000.000.000
54.500.000.000
12.691.989.598.074
11.422.790.638.267
Bütün bu hesaplamalardan sonra, enflasyon düzeltmesi uygulanması ve uygulanmaması hallerinde ortaya çıkan vergisel tablo şöyle olacaktır.
Enflasyon Düzeltmesiz
Enflasyon Düzeltmeli
Toplam Hasılat
1.000.000.000.000
12.691.989.598.074
Toplam Maliyet
900.000.000.000
11.422.790.638.267
K. Vergisi Matrahı
100.000.000.000
1.269.198.959.807
Kurumlar Vergisi
30.000.000.000
380.759.687.942
Ödenen Stopajlar
54.500.000.000
54.500.000.000
Ödenecek/İade Vergi
-24.500.000.000
326.259.687.942
II- SONUÇ
Yukarıdaki açıklamalarımızda detaylı olarak açıklandığı üzere; 328 nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde enflasyon düzeltmesi uygulamasında yıllara yaygın inşaat onarma işlerinin hakediş ve maliyetleri parasal olmayan kalem sayılarak düzeltildiği halde, bunlara ilişkin olarak yapılan stopajların parasal kalem sayılması ve işin bittiği dönemde tarihi değerleri ile dikkate alınması adil olmayan bir vergilemeye yol açmaktadır. Bu nedenle, yıllara yaygın inşaat onarma işleriyle ilgili olarak Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesi uyarınca yapılan stopajların parasal olmayan kalem olarak dikkate alınması ve endekslenmiş değerleri ile mahsup edilmesi gerektiği kararına varılmıştır.
Kurumsal Yapı