ANKARA YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI
MEVZUATI İZLEME KOMİSYONU KARARI
Karar No : 2004/48-9
Tarih : 04.10.2004
Konusu : Yeminli Mali Müşavirlerin Katma Değer Vergisi İadeleri nedeniyle düzenledikleri raporların işleme konulmasında ve iadelerin yapılmasında karşılaştıkları sorunlardan; karşıt inceleme tutanak ve teyit yazılarında mal ve hizmet tedarik edilen en yüksek 10 alıma ilişkin bilgi verilmesi hususunda farklı anlama ve uygulamalarla ilişkin çalışmalar komisyon üyesi Mehmet Sakarya HAYTA tarafından yapılmış ve komisyonumuzca bu konularda aşağıdaki sonuç ve kararlara varılmıştır.
I- KONU :
Yeminli Mali Müşavirlerin Katma Değer Vergisi İadesi işlemlerini yerine getirirken yoğun olarak karşılaştıkları bir önemli husus ise, karşıt inceleme tutanak ve teyit yazılarında iade işlemine konu malın imal veya tedarikine ilişkin bilgilerin yerine tedarikçi yada imalatçının teslim yapılan dönemdeki en yüksek mal alımında bulunduğu en az 10 adet firmanın fatura bilgilerinin talep edilmesidir. Bu husus, yaygın olarak İstanbul Defterdarlığının yetki alanında olan bazı vergi dairelerince talep edilmekte olup, Yeminli Mali Müşavirlerin istenen bilgileri kapsamayan karşıt inceleme tutanakları ve teyit yazıları iade edilmekte yada ihtilaf konusu yaratılmaktadır. Diğer illerde bulunan vergi daireleri uygulamalarında bu durumla karşılaşılmamaktadır.
II- KONUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ :
Yeminli Mali Müşavirlerin tasdik kapsamına giren işlemlerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığının tespiti için gerekli Denetim teknikleri meyanında karşıt inceleme yapmaları ve bu tutanak ve bilgi yazılarında bulunması gereken hususlar ile Raporda bulunacak hususlar muhtelif tebliğlerle belirtilerek açıklanmıştır. 06.12.2000 tarih ve 24252 Nolu Resmi Gazete’de yayımlanan 27 Sıra Nolu SM, SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliğinin II/7’inci maddesinde; hem KDV iadesi hem de tam tasdik kapsamında düzenlenen karşıt inceleme tutanaklarında ve teyit yazılarında bulunması gereken bilgilere açık olarak yer verilmiştir. Bunlardan en önemlisi de farklı uygulama ve anlamalara neden olan aşağıdaki ifadedir.
“-nezdinde karşıt inceleme yapılan mükellefin malları (imalatçılarda hammaddeyi) tedarik ettiği alt firmalara ait bilgiler (malın ve hammaddenin satın alındığı kişinin adı-soyadı veya unvanı, bağlı olduğu vergi dairesi ve vergi kimlik numarası, malın KDV dahil toplam bedeli, düzenlenen belgenin tarih ve numarası) (mal veya hammadde alımlarının çok sayıda kişiden yapıldığı hallerde en yüksek 10 alıma ilişkin bilgilerin verilmesi yeterli olacaktır.)”
Yukarıda yer alan ifadeye 02.03.2001 tarih ve 24334 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 29 Sıra Nolu SM, SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliğinde III’üncü bölümünde aynen yer verilmiştir. Bilindiği üzere, Yeminli Mali Müşavirlerin Katma Değer Vergisi İadelerinde inceleme sorumluluğu; tasdik işlemini yaptıkları iade hakkı sahibi mükelleflerin iade yapılacak vergilendirme dönemindeki işlemlerinden ibaret bulunmaktadır. Bu işlemler ise, mükellefin bu aydaki teslimleri ile teslim konusu mal ve hizmetleri alım işlemleri ile satın aldığı kişiler nezdinde yapılacak olan karşıt incelemelerdir. Mükelleflerin mal ve hizmeti satın aldığı kişilerin düzenledikleri faturada yer alan bedel üzerinden hesaplanan Katma Değer Vergisini yüklendiği ve bu mal veya hizmet Katma Değer Vergisi iadesine tabi ise bu vergi hak sahibine iade olunmaktadır. Burada, iade yapılan mükellefin ve iade işlemini yapan Yeminli Mali Müşavirin sorumluluğu bu malın bedeli ve buna isabet eden Katma Değer Vergisi tutarından ibarettir. Dolayısıyla, Yeminli Mali Müşavirin karşıt inceleme yapması gereken tutar iadeye konu olan mala ilişkin olup, bu malın faturasından ibaret bulunmaktadır. İade hakkı bulanan kişinin bu malı temin ettiği kişilerin imalatçı olması yada tedarikçi olması durumuna göre karşıt incelemeler alt firmalar nezdinde de yapılabilmektedir. Bu hususta yetki ve sorumluluk Yeminli Mali Müşavirlere bırakılmıştır. Katma Değer Vergisi İade işleminde; iade hakkı sahibinin o dönemdeki mal ve hizmet alımları nedeniyle indirim konusu yapılan verginin %80’ini teşkil eden alımlarını yaptığı kişiler nezdinde karşıt inceleme yapılması zorunlu bulunmaktadır. Bunun yanında, 27 ve 29 sıra nolu tebliğlerde yer alan ve yukarıda yer alan ifadeden, mükelleflerin iade konusu yaptıkları malların tedarikini yada imalatını yapan mükelleflerin teslim dönemindeki indirilecek Katma Değer Vergisi tutarlarının %80’ini yada en yüksek alım yaptıkları 10 adet firma bilgilerinin yer alması ve bunun karşıt inceleme tutanak ve teyit yazılarında aranması ve istenmesi mümkün bulunmamaktadır. Komisyonumuzca tebliğde yazılı bu ifadeden, iade konusu mala ilişkin fatura tutarını karşılayacak tutarda mal alımına ilişkin bilgilerin yer alması şeklinde anlaşılması gerektiği düşünülmektedir. Bu bazen bir adet alış fatura bilgisi olabileceği gibi bazı durumlarda 10 adetten fazla da olabilir. İlgili tebliğlerle 10 adetten fazla olduğunda 10 adet yeterli görülmüştür. Diğer taraftan, bu farklı uygulamanın yaygın olarak İstanbul’da olması ve bunun Türkiye’nin değişik yerlerinde faaliyette bulunan Yeminli Mali Müşavirleri de aynen etkilemesi nedeniyle meslek mensuplarının çalışma esasları ile istenecek hususların Maliye Bakanlığınca belirlenmesi, Başkanlık ve Defterdarlıklarca bunların dışında farklı uygulamaların önlenmesinin talep edilerek, bu çerçevede farklı uygulamalara neden olduğu için tebliğlerde yer alan bu ifadenin açıklığa kavuşturularak çıkartılacak Tebliğ yada Sirkülerde duyurulmasının Maliye Bakanlığından talep edilmesinde yarar bulunmaktadır.
III- SONUÇ :
Yeminli Mali Müşavirlerin tasdik yaptıkları Katma Değer Vergisi iadesi işlemleri dolayısıyla düzenlenen karşıt inceleme tutanak ve teyit yazılarında iade konusu malın imal ve tedarikine ilişkin alış bilgilerinin yazılmasının gerekli ve yeterli olduğu, teslim konusu malı en yüksek 10 adet mal veya hammadde alımına ilişkin bilgilerin karşılanmaması halinde fazlasının yazılmasının gerekmediği şeklinde uygulamaya yön verilmesi gerektiği, farklı uygulamalara neden olacak taleplerden Defterdarlık ve Vergi Dairesi Başkanlıklarının kaçınması doğrultusunda Maliye Bakanlığından talepte bulunulması görüş ve sonucuna Komisyonumuzca varılmıştır.
Kurumsal Yapı